Go to Top

Uyku öncesi uyku bozuklukları

Uyku öncesi dönemde uyku bozuklukları

Çoğu ebeveyn için küçük çocuklarında görülen uyku sorunları oldukça sıkıntı verici olmaktadır.  Araştırmalara göre çocukların %20-30’unda uyku sorunu görülmektedir. Bu sorunlardan en çok görülenleri  ise yatağa girmek istememe, uykuya dalmada zorlanma ve sık sık ya da erken uyanmadır.  Uyku sürelerinin azalmasında büyümenin etkisi de vardır. 12 aylık bir bebek günde 14 saat uyurken 2 yaşında ve sonrasında uyku saati 9-12 saat aralığına kadar düşmektedir. Çocuğunuzda uyku sorunlarının olup olmadığına karar vermede ve  değerlendirmede birkaç soruyu cevaplamak yararlı olacaktır.

ü  Çocuk kaç saat uyuyor?

ü  Uyku sorunları nasıl başladı? Ve giderek artıyor mu?

ü   Gün içinde etkinliklerde kurallara ve sınırlara ne kadar uyabiliyor?

ü   Uykuya geçiş esnasında uyaranlara ne kadar maruz kalıyor?

ü  Çocuk nerede, hangi, hangi odada, hangi yatakta, kiminle yatıyor?

ü  Çocukta uyku terörü, kâbus, uykuda yürüme var mı?

ü  Ebeveynde de uyku bozuklukları var mı?

ü  Ebeveyn ya da çocuk hayatında önemli değişiklik ya da kayıplar yaşadı mı?

 

Anneler genellikle bebeklerini emzirirken ve ya sallayarak uyuturlar. Bebek büyüdükçe kendi kendine yalnız uyuma alışkanlığının gelişmesini isterler.  Uyumak için bu tarz ritüellere alıştırılmış çocuğun bu alışkanlıklardan vazgeçmesi ve ebeveynin de bunu devam ettirmesi zordur. Uykuya geçmede yaşanan bir diğer zorluk da çocuk ile ebeveynin etkileşim örüntüsünden kaynaklanır. Çocuk büyüdükçe anneden farklı bir birey olduğunu fark eder, hangi alanlarda özerkleşebildiğini keşfetmeye çalışır. Bu alanlardan biri de uykudur. Anneyle çatışmaya ve inatlaşmaya başlar. Geç uyumak ya da istekleri yerine getirilerek uyumak isteyebilir. Anneyle pazarlık masasına oturulur, kitap okuması, yanında yatması, bir kez daha sarılması gibi istekler diretilir gerekirse ‘’ sen kötü bir annesin ‘’ kozu dahi kullanılır . Anne gerginliği azaltmak, çocuğu ikna etmek için fiziksel ve duygusal tavizler verir. Çocuğun istekleri yerine getirilir ya da sözler verilir. Doğru olan uyku kurallarının belirlenmesi ve taviz verilmemesidir.

Çocuk için kaç saat uyuması gerektiği genellikle yanlış değerlendirilir ve çok erken uyuması beklenir. Uykusu gelmeden yatağa konan çocuk sıkılır, hiç bir şey yapmadan yatakta beklemek ; korku yada stres duyabileceği konularda düşünmesine fırsat tanıyabilir. Edinilen bu korku ya da kaygılar diğer gecelere de yansıyabilir. Çocuğun biyolojik saatini iyi gözlemlemek ve uyku düzenini buna göre uygulamak yararlı olacaktır.

Aşırı yorgunluk sanılanın aksine uykuya dalmak için bir engel olabilir. Öğle uykusunu kesmek, yatmadan önce aşırı fiziksel aktivite ,duygusal uyaran ve heyecan ile yormak uykuya dalmasını kolaylaştırmaz. Yorulduklarında daha aktif ve gergin olabilirler. Uyku ritüellerini başlatmadan önce huzurlu ve sakin bir ortam yaratmaya özen gösterilmelidir.

Uyku öncesinde çocuğun  aktif ve gergin olmasının bir sebebi ise gün içinde yaşanan stres olabilir. Evde yaşanan değişiklik, aile sorunları, kardeş doğumu  vb. stres kaynakları olan süreçlerde çocukta uyku bozukluklarının görülmesi normaldir.

Bazı ailelerde çocuk çay, kola gibi kafein içeren içecekler tüketebilmektedir. Kafein de  uyku düzenini  olumsuz yönde etkilemektedir. Araştırmalar  TV ile uyku sorunları arasında çok  önemli bir ilişki olduğunu göstermektedir. Uykudan önce televizyon bulunan bir ortamda bulunması, pasif seyirci dahi olması uykusunun gelmesine engel olmaktadır. Uykudan bir süre önce televizyonun kapatılıp öyle yatağa geçilmesi işinizi kolaylaştıracaktır.

Çocukta var olan alerji ve solunum sıkıntıları uykuya dalma ve uykuyu sürdürmede zorlayıcı etkenler olabilir. Horlama ,solunum sıkıntısı, burun tıkanıklığı , geniz eti ,apneler uyku kalitesini bozar. Bu nedenle uyku bozukluğunun varlığına karar verirken bu tür sıkıntıları göz önünde bulundurmak ve tedavi etmek gerekir.

Son olarak çocuğa uyku konusunda net bir tavır sergilemenizi ve alışkanlıkların kalıcı olduğundan emin olmadan zaman  zaman tavizler vermemenizi öneririm. Çocuğun bir oyuncak ya da battaniyeyle yatması kendini güvende hissetmesine yardımcı olan objelerdir. Eğer çocuğunuzda bu tür bir istek ya da alışkanlık varsa engel olmayın. Evde uyumadan önce yapılan ritüeller öncesinde ( pijama giyme,diş fırçalama) televizyonun kapatılması, ışığın ve gürültünün şiddetinin azaltılması, odasının toplanması ve dikkatini çekecek obje ya da oyuncakların kaldırılması çocuğunuzun uykuya dalmasına yardımcı olacaktır.  Uykudan birkaç saat önce enerji veren gıdaların verilmesi bu konuda zorlanmamıza yol açacaktır. Rezene çayı, ıhlamur ,sarı kantaron çayı ve ballı süt içirmek uykuya dalmasını kolaylaştıracaktır. Sabırla bu yardımcı ritüelleri uygulamak ve zamanla kademe kademe azaltmak çocuğunuzun sağlıklı bir uyku alışkanlığı edinmesinde hem size hem de çocuğunuza yardımcı olacaktır.

Çocuğunuzla ilgili danışmak istediğiniz sorularınız varsa Pazartesi ve Perşembe günleri görüşme için kurumumuzdan randevu alabilir, bana telefon ya da okul defteri vasıtasıyla ulaşabilirsiniz.

                                                                                                                                    Uzman Psikolog

                                                                                                                                      Burcu ÖZKAN